[Advaita-l] [advaitin] request for PTB support for DSV and EJV

[Sudhanshu Shekhar]

Hari Om,

References to DSV in PrasthAna-trayI-bhAshya as held in sampradAya:

1. *ChhAndOgya 8.5.4* - अत्यल्पमिदमुच्यते । जाग्रद्विषया अपि
मानसप्रत्ययाभिनिर्वृत्ता एव,
सदीक्षाभिनिर्वृत्ततेजोबन्नमयत्वाज्जाग्रद्विषयाणाम्.


   - R Krishnamurti Shastri ji - “ब्राह्मलौकिकपदार्थानां स्वरूपविचारावसरे
   'अत्यल्पमिदमुच्यते जाग्रद्विषयाऽपि मानस प्रत्ययाभिनिर्वृत्ता एव' इत्यादि
   छान्दोग्याष्टमपञ्चमभाष्यमपि *श्रुतेः दृष्टिसृष्टिपरत्वे प्रमाणम्* ।”.


2*. BSB 1.3.30 -*


   - NyAya NirNaya -
   कल्पितस्याज्ञातसत्त्वाभावाद्दृष्ट्यदृष्टिभ्यामुत्पत्तिलयावुक्तौ,
   - RatnaprabhA - स्वप्नवत्कल्पितस्याज्ञातसत्त्वाभावात् दर्शनं सृष्टिः
   अदर्शनं लय इति *दृष्टिसृष्टिपक्षः *श्रुत्यभिप्रेत इति भावः ।

3. *Aitareya Upanishad BhAshya 1.3.12 *

   - *anubhUti prakAsha* 1.17 - स्वप्नः स्व-काले एव अस्ति न अन्यदा
   सुप्ति-जागरौ। तथा-एव-इति स्वप्न-साम्यात् त्रयः स्वप्ना: उदीरिताः।।


4. *BrihadAraNyak BhAshya 4.3.19*

   - Anadagiri Swami - न कञ्चन स्वप्नमिति स्वप्नजागरितयोरविशेषेण सर्वं
   दर्शनं निषिध्यत इति शेषः । स्वप्नविशेषणात्स्वप्नदर्शननिषेधेऽपि कुतो
   जाग्रद्दर्शनं निषिध्यते तत्राऽह — जागरितेऽपीति । कथमयमभिप्रायः श्रुतेरवगत
   इत्याशङ्क्य विशेषणसामर्थ्यादित्याह — अत आहेति । जागरितस्यापि स्वप्नत्वे
   श्रुत्यन्तरं संवादयति — तथा चेति ।

5. *Prashna Upanishad 4.7 and 4.8*

   - Swami Paramarthananda in his Vichara Sagara book, page 1445, says that
   Prashna Upanishad 4.8 propounds DSV. Basically, in SDV, the entire world
   does not merge during sushupti, but in DSV, the entire world merges and
   there is fresh creation during waking.

6. *BrihadAraNyaka Shruti 2.1.20*:


   - Advaita Siddhi says - *दृष्टिसृष्टौ च* ‘एवमेवास्मादात्मनः सर्वे
   प्राणाः सर्वे लोकाः सर्वे वेदाः सर्वाणि भूतानि सर्व एत आत्मनो
   व्युच्चरन्ती'ति श्रुतिः सुप्तोत्थितजीवात् प्राणादिसृष्टिं प्रतिपादयन्ती
   *प्रमाणम्* ।

7.* Kaivalya Upanishad* says - स्वप्ने स जीवः सुखदुःखभोक्ता स्वमायया
कल्पितजीवलोके । सुषुप्तिकाले सकले विलीने तमोऽभिभूतः सुखरूपमेति ॥

8. *anubhUti prakAsha* 8.67 -  दृष्टिसृष्टिमिमां ब्रह्मानुभवी बहुमन्यते ।
स्वप्रबोधात्स्वसंसारो लीयते स्वप्नवद्यतः ॥ ६७ ॥।

9. *anubhUtu-prakAsha 9.48*: तस्मात् इह अजातशत्रुः बालाकेः
अविलम्बतः । प्रत्यक्-ब्रह्मत्व-बोधार्थं दृष्टिसृष्टिम् अवोचत । ।

Regards.
Sudhanshu Shekhar.









On Wed, Jan 14, 2026 at 3:31 PM Raghav Kumar Dwivedula via Advaita-l <
advaita-l at lists.advaita-vedanta.org> wrote:

> Namaste Sudhanshu ji
> Thank you for the references clearly establishing the DSV prakriyā presence
> in PTB.
>
>
> On Wed, 14 Jan 2026 at 11:56 AM, Sudhanshu Shekhar via Advaita-l <
> advaita-l at lists.advaita-vedanta.org> wrote:
>
> > Namaste Michael ji.
> >
> > Would our esteemed members kindly contribute Prasthanatraya Sankara
> bhasya
> > > references/citation that support Drsti Srsti vada and/or Eka jiva vada.
> > >
> >
> > Entire MANDUkya is predominantly DSV/EJV. So, I am not giving any
> reference
> > from there. You may treat entire MANDUkya as DSV reference.
> >
> > Wherever Shruti/bhAshya describe the following, DSV is understood to have
> > been propounded:
> >
> > (a) merger of entire world (including prANa) during deep sleep,
> >
> > (b) Identity of waking/dream,
> >
> > (c) Waking is treated not as vyAvahArika, but as prAtibhAsika,
> >
> > (d) Only one jIva is propounded
> >
> > *Reference from prasthAna-trayI-bhAshya (other than MANDUkya)*:
> >
> > 1. *ChhAndOgya Upanishad 8.5.4 bhAshya*: अत्यल्पमिदमुच्यते ।
> *जाग्रद्विषया
> > अपि मानसप्रत्ययाभिनिर्वृत्ता एव*,
> > सदीक्षाभिनिर्वृत्ततेजोबन्नमयत्वाज्जाग्रद्विषयाणाम्.
> >
> > Reference:  R Krishnamurti Shastri ji writes in page 268 of SLS that
> > ChhAndogya Upanishad 8.5.4 refers to drishTi-srishTi-VAda. He says
> > “ब्राह्मलौकिकपदार्थानां स्वरूपविचारावसरे 'अत्यल्पमिदमुच्यते
> जाग्रद्विषयाऽपि
> > मानस प्रत्ययाभिनिर्वृत्ता एव' इत्यादि *छान्दोग्याष्टमपञ्चमभाष्यमपि
> श्रुतेः
> > दृष्टिसृष्टिपरत्वे प्रमाणम्* ।”.
> >
> > 2. *BSB 1.3.30* - स्वापप्रबोधयोश्च प्रलयप्रभवौ श्रूयेते — ‘यदा सुप्तः
> > स्वप्नं न कञ्चन पश्यत्यथास्मिन्प्राण एवैकधा भवति तदैनं वाक्सर्वैर्नामभिः
> > सहाप्येति चक्षुः सर्वै रूपैः सहाप्येति श्रोत्रं सर्वैः शब्दैः सहाप्येति
> मनः
> > सर्वैर्ध्यानैः सहाप्येति स यदा प्रतिबुध्यते यथाग्नेर्ज्वलतः सर्वा दिशो
> > विस्फुलिङ्गा विप्रतिष्ठेरन्नेवमेवैतस्मादात्मनः *सर्वे प्राणा* यथायतनं
> > विप्रतिष्ठन्ते प्राणेभ्यो देवा देवेभ्यो लोकाः’ (कौ. उ. ३ । ३) इति
> >
> > Reference: KaushItakI 3.3 has been held to propound DSV by VidyAraNya
> SwamI
> > ji, Anandagiri and RatnaprabhA.
> >
> > 3. *Aitareya Upanishad BhAshya 1.3.12* states - त्रयः स्वप्ना
> > जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्याख्याः । ननु जागरितं प्रबोधरूपत्वान्न स्वप्नः ।
> > *नैवम्
> > ; स्वप्न एव* । कथम् ? परमार्थस्वात्मप्रबोधाभावात्
> > *स्वप्नवदसद्वस्तुदर्शनाच्च* ।
> >
> > 4. *BrihadAraNyak BhAshya 4.3.19 *says -  ‘न कञ्चन कामम्’ इति
> > स्वप्नबुद्धान्तयोः अविशेषेण सर्वः कामः प्रतिषिध्यते, ‘कञ्चन’
> > इत्यविशेषिताभिधानात् ; तथा ‘न कञ्चन स्वप्नम्’ इति — *जागरितेऽपि यत्
> दर्शनम्
> > , तदपि स्वप्नं मन्यते श्रुतिः*, अत आह — न कञ्चन स्वप्नं पश्यतीति ; तथा च
> > श्रुत्यन्तरम् ‘तस्य त्रय आवसथास्त्रयः स्वप्नाः’ (ऐ. उ. १ । ३ । १२) इति ।
> >
> > 5. *Prashna Upanishad 4.7 and 4.8* - स यथा सोम्य वयांसि वासोवृक्षं
> > सम्प्रतिष्ठन्त एवं ह वै *तत्सर्वं पर आत्मनि सम्प्रतिष्ठते* ॥
> >
> > Just as a bird sits on the tree where its nest is there, similarly, this
> > entire world situates in Supreme Atman in sushupti.
> >
> > Reference: Swami Paramarthananda in his Vichara Sagara book, page 1445,
> > says that *Prashna Upanishad 4.8 propounds DSV*. Basically, in SDV, the
> > entire world does not merge during sushupti, but in DSV, the entire world
> > merges and there is fresh creation during waking.
>
>
> Regarding what you write above - Intriguingly this same clear validation of
> DSV by śruti by saying in effect that “the entire world
> merges in suṣupti and there is
> fresh creation during waking” - is accepted by SSSS too. He does not
> realize he is accepting DSV.
>
>
> Om
>
>
> >
> > 6. *BrihadAraNyaka Shruti 2.1.20*: स यथोर्णनाभिस्तन्तुनोच्चरेद्यथाग्नेः
> > क्षुद्रा विस्फुलिङ्गा व्युच्चरन्त्येवमेवास्मादात्मनः *सर्वे प्राणाः*
> सर्वे
> > लोकाः सर्वे देवाः सर्वाणि भूतानि व्युच्चरन्ति तस्योपनिषत्सत्यस्य सत्यमिति
> > प्राणा वै सत्यं तेषामेष सत्यम् ॥ २० ॥
> >
> > As a spider moves along the thread it produces, and as from a fire tiny
> > sparks fly in all directions, so from this AtmA emanate all prANa, all
> > lOka, all deva and all bhUta. Its secret name (Upanishad) is “the Truth
> of
> > truth”. The prANa is truth and It is the Truth of that.
> >
> > Reference: Advaita Siddhi says - दृष्टिसृष्टौ च ‘एवमेवास्मादात्मनः सर्वे
> > प्राणाः सर्वे लोकाः सर्वे वेदाः सर्वाणि भूतानि सर्व एत आत्मनो
> > व्युच्चरन्ती'ति श्रुतिः सुप्तोत्थितजीवात् प्राणादिसृष्टिं प्रतिपादयन्ती
> > प्रमाणम् ।
> >
> > Hari Om BhAskar prabhu ji.
> >
> > //No, I doubt we can find any supporting statements of DSV in shankara’s
> > PTB.//
> >
> > You certainly then are contradicting Anandagiri Swamiji and other
> AchAryAs
> > of sampradAya who have expressly stated Shruti/PTB portions to refer to
> > DSV.
> >
> > //theory of DSV which is more or less vijnAnavAda of Buddhism which
> > shankara himself taken it for refutation in sUtra bhAshya.//
> >
> > Sir, portions of vijnAnavAda are admissible in VedAnta. BhAshyakAra
> > says - ‘प्रज्ञप्तेः
> > सनिमित्तत्वम्’ (मा. का. ४ । २५) इत्यादि एतदन्तं *विज्ञानवादिनो बौद्धस्य
> > वचनं* बाह्यार्थवादिपक्षप्रतिषेधपरम् *आचार्येणानुमोदितम्* । The rejection
> of
> > existence of external object is accepted in both VijnAnavAda and Advaita
> > VedAnta/DSV/SDV. While DSV says that the waking objects are prAtibhAsika,
> > SDV holds them to be vyAvahArika. That much is the difference. However,
> > both vyAvahArika and prAtibhAsika are illusory.
> >
> > //but definitely not in the sense that jagat is the mental creation of
> > conditioned mind of eka jeeva like I am so and so, creating this whole
> > world including chetanaachetana vastu out of my own whims and fancies//
> >
> > The notion of "I" is also created along with chetanAchetana vastu. Just
> > take the dream-example and equate it completely to waking. All doubts
> will
> > be resolved.
> >
> > Regards
> >
> > Sudhanshu Shekhar.
> >
> > >
> > _______________________________________________
> > Archives: https://lists.advaita-vedanta.org/archives/advaita-l/
> >
> > To unsubscribe or change your options:
> > https://lists.advaita-vedanta.org/cgi-bin/listinfo/advaita-l
> >
> > For assistance, contact:
> > listmaster at advaita-vedanta.org
> >
> _______________________________________________
> Archives: https://lists.advaita-vedanta.org/archives/advaita-l/
>
> To unsubscribe or change your options:
> https://lists.advaita-vedanta.org/cgi-bin/listinfo/advaita-l
>
> For assistance, contact:
> listmaster at advaita-vedanta.org
>


-- 
Commissioner of Income-tax,
Delhi.

sudhanshushekhar.wordpress.com